 |
 |
|
Nihat
Behram |
|
|
|
|
|
Nihat
Behram |
|
|
Kıs[s]aca Nihat Behram 18 Kasım 1946'da Kars'ta doğdu. İlkokulu Çankırı'da, liseyi Bursa ve İstanbul'da okudu. Gazetecilik Yüksekokulu'nda öğrenciyken siyasi gerekçelerle tutuklandı (1972). Bir buçuk yıl tutukluluk süresinden sonra yükseköğrenimini tamamladı. Vatan gazetesinde işe başladı (1975). Bu sırada Vatan'da yayımlanan "Daragacında Üç Fidan" yazı dizisi geniş yankı uyandırdı. Halkın Dostları dergisinin yönetimine katıldı. Ağabeyi A. Behramoğlu ile Militan dergisini kurdu ve yönetti. Ayrıca Güney dergisini çıkaranlar arasında yer aldı. 12 Eylül döneminde Bakanlar Kurulu kararıyla T.C. vatandaşlığından çıkarıldı. Uzun yıllar yurdundan uzakta yaşamak zorunda kalan Behram, 17 yıllık politik sürgünden sonra 1996'da yurduna dönebildi. N. Behram'ın şiir dışında da pek çok kitabı var: Daragacında Üç Fidan (1967, belgesel), Göğsü Kınalı Serçe (1976, çocuk kitabı), Kuyruğu Zilli Tilki (1976, çocuk kitabı), Gurbet (1988, roman), Kız Ali (1991, roman), Özlemin Dili Olsa (1999, yazılar-söyleşiler), Yılmaz Güney'le Yasaklı Yıllarımız (roman). Şiir kitapları |
| Hayatımız Üstüne Şiirler (1972) |
| Fırtınayla Borayla Denenmiş Arkadaşlıklar (1974) |
| Dövüşe Dövüşe Yürünecek (1976) |
| Hayatı Tutuşturan Acılar (1978) |
| Irmak Boylarıda Turaç Seslerinde (1980) |
| Savrulmuş Bir Ömrün Günlerinden (1982) |
| Militan Şiirler (Seçmeler, Almanya'da 1984) |
| Ay Işığı Yana Yana (Seçmeler, Almanya'da 1986) |
| Yine de Gülümseyerek (Seçmeler, 1987) |
| Cenk Çeşitlemesi (1988) |
| Kundak (2000) |
| Yalın Yürek I/Haytımız Üstüne Şiirler (Toplu Şiirler 1, 2001) |
| Yalın Yürek II/Ayrılık da Yakışıklıdır (Toplu Şiirler 2, 2001) |
| Sürgün Yılları; İntikam Alır Gibi (Toplu Şiirler 3, 2001) |
| Hayatın Şarkısı (Yoplu Şiirler, 2004) |
| Şiir Bahçesi (2004) |
Ayaklanma Çağrısı
Sihriydi
tutkuların. Şiir bitti!
Solunarak süzülen tılsımı kalmadı gönlün..
Şiir
bitti! Kurudu esin çağlayanı umudun
Dindi suların tendeki çılgın uğultusu
Öpüşlerden düşlerin filizleri yolundu
Kimse ağlamıyor özlerken..
Şiir
bitti! Uçukladı dudakları sevginin
Bakışlar yapayalnız, yalnızlık çırılçıplak
Gülüşler kuşsuz, kıvılcımsız
Can bitkin, dil tutsak..
Şiir
bitri! Bulandı yüreğin özgür sesi
Teslimiyet başıboş
Yiğitlik evcil
Onur sessizce köreldi gözevlerinde
Dişlerin arasında bilendi küfür: paslı, keskin
Oyuncu arsız, seyirci bezgin
Ne dövüş soylu ne seviş
Çığlığı duyulmuyor sevincin..
Şiir
bitti! Söndü içtenliğin güven ateşi
Sevgilin zehrin kılabilir gizemli anıları
Dostun katilin olabilir
Nefret hırçın, şefkat uyuşuk, merak sinsi
Acının sırdaşı ayrılıklar uluorta kudurgan..
Şiir
bitti! Tozlandı hançeresi sezginin
Susan da ikiyüzlü konuşan da
İhanetin sinmediği giz unutuldu
Yalan doruklarda çığırtkan
Şiir
bitti! Bozuldu ışıktan büyüsü duyguların
Korkunun da ucuzları türedi coşkunun da
Erdem sığlaşıp özüne yabancılaştı
Dal kuru, dalga uysal
Herkes her şeyin sahtesine alışkın...
Şiir
bitti! Soldu içli sesin beslediği tomurcuk
Alaycı çalgıcılar dökülüyor şarkılardan
Hüzün sürgün, aşk yılışık..
Şiir
bitti! Dindi rüzgârı tükenmez gücün
Ağıtlar yetinı, türküler öksüz
Zalim yaradana pervasız, mazlum ölümüne çaresiz..
Şiir
bitti! Soğudu tezcanlı yüreğin yanardağı
Ne dövüşün külhanı kaldı ne sevişmenin
Suskunluk kanıksandı, kabalık azgın
Ne Dadal'a sadık halk ne Karacaoğlan'a
Sokakta sabrın tiryakisi ruhsuz bir kalabalık..
Tek
umut ki - yaşam bitti demeye varmıyor dilim -
O da çocukların sesleri..
İsyan edin isyan edin isyan edin!
*) F. G. Lorca'ya Yanık Şiir'den.
**) Mahpusların sözlerini kendi hayatlarına uygulayarak
sık sık söyledikleri bir ağıttan.
Bir Aşk Masalı
Bir
kuş uçmuş bu daldan
Çiçekte sesi kalmış
Üç
yıl geçmiş aradan
Çiçek birden sararmış
Bir
kız almış çiçeği
Koklayıp yaralanmış
Kız
koşup dala gelmiş
Dal onu ağırlamış
Beklerken
kuşu dalda
Yüreği rüzgârlanmış
Kuş
duyunca rüzgârı
Usulca havalanmış
Uçup
dönmüş o dala
Çiçekler şarkılanmış
O
günden beri dallar
Rüzgârla arkadaşmış
- Rüzgâr benim de arkadaşım
Cenk Çeşitlemesi
Dalın
dudağı diye öptüğüm gül yaraladı
ağzımı - varsın yaralasın -
deli bağrım duldasında
bin gül goncası saklı
Umut
üzre - sevdiceğim -, dil üzre
yüreğim - ki sadece - öpüşlerin es'ridir
gölge gölge bulanmış
teslim olmuş yiğitliği budanmış
yüzlerin değil
Uykularım darmadağın - ne yazar -
sabahlarım - yine de - gün ışını bıçaklı
Dardayım
- yalanım yok - baskın yedim güngece
örselendi aşklarım - üstelik - bir uzak diyardayım;
işte hasretin tırnakları - açıkça söylüyorum -
dalıyor tenimi
kan ile kanca gibi
Eğilsem
- bu nasıl söz -
zay'olur, ziyan olur zeh'r ile ruhum
ellerimle büyüttüğüm gelinciğe zul'olur
Saçın saçmış - gökte üzgün - yüzüm yüzüm gider bulut
gözüm dalmış yollarına
- yeni doğmuş bebeciğim -
kirli suyla yuyulur mu?
Canı
candan duymak gerek - a benim nazlı yarim -
öldürülmüş kuzucuğun melemesi duyulur mu?
Eğilmekse
- eğer, yal bulmuş encik gibi
efendinin önünde - tanımı yaşamanın
sunup ruhumu ulaşılmaz bir dala
- kurda kuşa yem olmadan -
seçerdim - çoktaaan - insana yaraşanı
Yüreğim
ki hırçın, yüreğim ki serseri
- evet evet serseri -
aşklarım ki - bin gül bahçasında sınırsız
bir gül gibi - gizlidir
- ay vurmasın - tüte tüte dolanır
- gider - yare ulanır
Yüreğim
ki poyraz, yüreğim ki haşarı
bıçkın, civan, atmaca
kan ile kanca ile "dur" diyorlarsa ona
kana da kancaya da dişediş yanıt verir
Dalın
dudağı diye öptüğüm gül
yaralamış ağzımı - geçer, muhabbet yarasıdır -
yazık ki - rengi'çin cenk verdiğim -
gülü de yara sarmış
Zorluklarmış
kuşatan - menim balam vay vay
ne menem derde düşüp - kime ne!
Dağda doğan - nasıl ki - rüzgâr'le coşarsa
derde doğan - bu kesin - cenk ile çelikleşir
Esinlendiği Şarkının Eşliğinde
Kırık Dökük Sözler
Uyandırın
anamı, söyleyin gidiyorum
yolumu gözlemesin, dönemem belki geri;
arkadaşlarım duysun, söyleyin gidiyorum
dönemem belki geri, kardeşim bunu bilsin...
İnleyecek köpeğim ıslığım kesilince
güvercinim saçağın boşluğuna sinecek;
babama haber salın alnarım onda kalsın
sulasın günaşırı dönemem belki geri...
Korulara söyleyin, dağlara, asmalara
baygın çocukluğumun çınladığı kırlara
söyleyin gidiyorum dönemem belki geri
gelsin anılarım beni uğurlasın...
Sadece sevdiğimden gizleyin, söylemeyin duymasın,
o kadar körpe ki kalbi, bilmiyor yitirmeyi;
söylemeyin bu akşam sevdiğim ağlamasın
Şu
Garip Güz Günleri
Üstünde
uçuk mavileri hafif
çiğdem gömleğimi giydim
tek ağırlığım olan tenim
örtündü kusursuz sıcaklığını senin
Nedense ansızın gökyüzü de bulutsuz...
Ve
sessizce ayrıldığım kız
ürkek, uykusuz
ağlıyordu giderken
Yazın son günlerindeyim...
Belki de güz...
Paris yeniden kalabalık..
Nehri
kapışırcasına dolaşanlar
ve metrolarda
uğultusu kanıksanan keman sesi
yine çoğaldı
Dalgın
değilim, hayır
ne de yorgun
sadece üzgünlüğüm sızılandı ansızın
Göğe bak güzelim
bu akşam geçtiğin bütün şehirlerde göğe bak
gök uzansın alnından dudaklarına
karnın kamaşsın ışıltısıyla ayın
aynı isteriyle burada
o göğün altındayım
İşte
durup dururken nergisler de huzursuz
üç kere üç bin gecedir küskün
üç kere üç bin gecesi gençliğimin
zehrolmuş... varsın olsun!
Ben ki zaten
aşk denince uyuşuk
pısırık, mızmız
seslerin inadına
ikircikli yüzlerin, tozların inadına
seni soludum
eriklerin, kirazların, kaysıların tadıyla
umulmadık bir heyecanla seni soludum
on bin güvercin yarasıyla ağzımda
seni on bin çiçeközü gibi soludum
Öyle ki, artık
anışlar dahi bana dar gelebilir... gelsin!
Nasıl olsa kırk bin hasretin tutuşkunuyum;
ağzım acı, bunu bil yeter
ve kavramaya çalış ağzım neden acıdır?
Uykusuydu
suların bakışına dolaşan
seni en ceylan yerinde oyalayıp
Bir akşamüstü, sokaklarında yalnız
boşluğun dilsiz bir kurt gibi uluduğu
insanları isli, pelteleşmiş, sinirsiz
bir şehri dolaşırken
savurdum saçlarını güzelim
kavradım, ısırdım dudaklarını
sana kan gerekliydi çünkü
nabız, şehvet, naz
inanç gerekliydi sana, merak, hınç, tırnak...
Ve
ansızın kalbinde yüz bin kırçekirgesi
kollarında yüz bin kırlangıç çıralandı
utandı loşluğundan
sokakları ıssız, ıslıksız o şehir bile
Göğe
bak güzelim, ırmaklı ırmaksız
bu akşam geçtiğin bütün şehirlerde göğe bak
dişlesin seni en arsız arzularla
yedi bin yerinden yedi bin yıldız
çınlat karanlığı ay dolunaysa
bırak, kıvransın ağartarak taşları
kumsalda deniz
huysuz sırtında deli tayların tekrarla beni
Seni
sevdim güzelim, seni güldalıyla, çakılla
sedef çakısıyla bülbülün
seni yasaklanmış aşkların inadıyla denedim
Kaldır
artık saçlarını alnından
alnında turunç yarası var, esrar, çağlayan
bütün buzlarını parçala arzuların uğrunda
koynunda kokular durulandır
kıskandır durgun duran ne varsa, kural tanıma
aşk adına korkusuzca kıskandır
Diri tut umudunu sevgilim, diri tut
acıyla bulandırma içini
ve ansızın beni de unut