Her Aşk İntiharın Biraz Daha Ertelenmesidir

METİN FINDIKÇI

Bu yazıyı yazmamın en büyük nedenlerinden birisi, bu yazıya başlık olarak seçtiğim, bu dize, bu sözdür. Çünkü, yıllar önce yaşadığım, yaşadıklarımdan türeyen üretilen ve beni etkileyip, sevindiren hiç unutmadığım "intiharımı geciktiren kadınlardır" dizesi. Geçenlerde kadim bir dostumla telefon sohbetimizde; İbrahim Baştuğ'un "Köz" kitabını oku seveceksin dediğinde, doğrusunu söylemek gerekirse güzel şiir okumak için sabırsızlandım ve hemen de dediğini yaptım. Çünkü, bu kadim dostun şiir beğenisini takdir ediyorum.

İbrahim Baştuğ'un Köz(*) kitabı 63 sayfa ve 48 şiirden oluşuyor. Daha da doğrusu 48 dörtlükten. Hayyam'ın kırılan şarap testisinden oluşan 48 dörtlük. Üstelik sevgiliye aşka Dilek'e adanan bir şiir kitabı. Bence okumak için yeterli neden.

Okumak için yeterli neden var. Güzel. Güzel de, kitabı okuyup bitirdikten sonra beni sevindiren, kitabın bana, beni bir daha okumalısın en azından bir daha göz atmalısın demesi idi güzel olan. Gerçekten bu kitap, bu kitaptaki şiirler -sadece şiir okumak isteyenler için- yazılmamıştır. -Şiir okumak- ve bir daha okumak isteyenler için yazılmıştır. "Sen ve ben. İki eş im. Yan yana iki boşluk. İki beden/ Sen bir ben dokuyorsun benliğinde geceler günler boyu/ Ben bir sana tutunuyorum bende benden umudum kesilince/ Bana değiyor içimdeki sen sevgilim. Bir hafiflik. Değme" kitabın bu ilk şiirini okuyan; bana ne İbrahim Baştuğ'un yaşadığı aşktan diyebilir, ama diyemez çünkü okunan bir şiirdir.

Okuyanda güzel bir tat bırakır hemen hemen herkesin bildiği bir tat, ama herkesin söyleyemediği bir özlükle. Hep sevgili değil midir? "İnce bir gülüş geçer yüzünden, kalır usumda damgası/.../ Gelmesem şarap öksüz kalır, gelsen yırtılacak gecenin mavi atlası" dedirten. Baştuğ'un şiiri genelinde ben-sen ve bir mekândan oluşan, bir an, bir eylem kısa ama özü okuyanı bir yerlere götüren düşündüren dolgun bir oluştur; içinde (bazı şiirlerde) etki-tepki içeren bir söylem biçimi. "Kırmızıyı mı karanfile veriyorum, karanfili mi sana? Beyaz da/ olmuştur oysa, pembe de sarı da sen de karanfil de. Alıyorum/ karanfili. Satın alma duygusu satıyorum satıcıya. Karanfili/ mi kırmızıya veriyorum? Yüzümü mü yüzündeki yangına" veya "Ah bu coşku sesindeki sevgili. Yüzündeki bu/ ışık! Ya gözlerimdeki keder mi niye/ Eski yazmalar gördüm tozlu çekmecesinde/ zamanın. Aharlı kâğıtta silik suretler" ayrıca da görüldüğü gibi: Şiirin içinde, dizeler arasında ve dizeleri kırıp bir alt dizeye geçilirken kullanılan (nokta ve virgüller) şiirin bitiminde nokta konmamış kapı her zaman açık bırakılmıştır.

48 şiirde en çok göze batan imgeler (teni, tini, cennet, cinnet sevgilidir.) Böyle güzel bir dille yazılmışken şiirler, arada kitapta hiç de hoş durmayan sırıtan (müsekkini, imtihan, tevekkül, ibadet ve dahası out) gibi, köz kitabındaki şiirlerin doğasına aykırı düşen imgeler. Dahası; "Toprak/ daha ne kadar üzüm verecek? Ölüm, sevgilim hükmünü sürdürecek" ya da "Kırık/ bir 45'lik döndürür durur başını, aptal bir çiziğe takılmış iğne" gibi güzel dizeler arasında. Türkiye'deki birçok şeyin belirsizlik ilkesini yakasına taşımaktan mıdır? Yoksa ülkenin karamsar gidişatından mıdır bilinmez? ölüm imgesini bu kadar sık ve acı bir anlatımla şiirinde barındırmak düşündürücü. Bunun da ötesine geçip, doğum tarihini yazıp; Geldik şiirinde "gidiyoruz. Anısı taşı olan bir ad ve iki tarih arasına sıkıştırılmış kısa çizgide/ Ahmet oğlu İbrahim Baştuğ (D. 1964-Ö?) -mermerci yanlış yazmazsa-"

Ölüm tabii ki, insanın hepimizin bir parçası, birçok şair gibi Baştuğ da ölüm hakkında bir şeyler yazmalı ama düşünmemeli, hele mezar taşını hiç.

Bu ülkede sevilerek şiir okunmuyor, biliyorum. Ama toplu ve toplum olarak İbrahim Baştuğ gibi şairlere kıymadan, görüp okumalıyız.

(*) Köz, İbrahim Baştuğ, Can Yayınları, Şiir, 2000

(Cumhuriyet Kitap, Sayı: 540, s. 16, 22 Haziran 2000)

--- Yaşar Güneş, "İbrahim Baştuğ'un Şiirlerinde Simgesel Ağ", Akatalpa, Sayı: 122, s. 14-15, Şubat 2010.

--- Gökhan Cengizhan, "İbrahim Baştuğ'un Köz'ü (2): Devrim Mitolojisi", Papirüs, Sayı: 44, s. 29-37, Ekim 2000.

--- Gökhan Cengizhan, "İbrahim Baştuğ'un Köz'ü (1): Materyalist Dörtlükler", Papirüs, Sayı: 43, s. 13-19, Eylül 2000.

--- Metin Fındıkçı, "Her Aşk İntiharın Biraz Daha Ertelenmesidir", Cumhuriyet Kitap, Sayı: 540, s. 16, 22 Haziran 2000.

--- Bozan Yaman, "Köz'le Süren Yolculuk", Cumhuriyet Kitap, Sayı: 539, s. 16, 15 Haziran 2000.

--- Gökhan Cengizhan, İbrahim Baştuğ'un İpteki Kareler'i, Aydınlık, Sayı: 504, 16 Şubat 1997.